İyi Tarım Uygulamaları Desteği 2025: Şartlar, Tutar ve Başvuru

İyi Tarım Uygulamaları Desteği Nedir ve Kapsamı Nedir

İyi Tarım Uygulamaları Desteği, tarımsal üretimde insan, çevre ve hayvan sağlığına zarar vermeyen, doğal kaynakları koruyan, gıda güvenliğini ve izlenebilirliğini sağlayan üretim modellerini teşvik etmek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hayata geçirilen bir tarımsal destekleme programıdır. Bu destek kapsamında, bitkisel üretim ve su ürünleri alanında faaliyet gösteren üreticilerin belgelendirilmiş üretim faaliyetleri finansal olarak desteklenmektedir. Destekleme ödemeleri, üreticilerin bireysel veya grup olarak gerçekleştirdikleri sertifikalı üretim faaliyetlerine göre farklı katsayılar ve birim fiyatlar üzerinden hesaplanmaktadır. Tarımsal üretimde sürdürülebilirliği artırmak ve güvenilir gıda arzını güvence altına almak amacıyla uygulanan bu program, hem açık alanda hem de örtüaltı (kapalı ortamda) yapılan tarımsal faaliyetleri kapsamaktadır. Üreticilerin bu destekten yararlanabilmesi için ilgili mevzuata uygun şekilde üretim yapmaları ve yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından verilen geçerli bir sertifikaya sahip olmaları gerekmektedir. Destek ödemeleri, her yıl belirlenen takvim çerçevesinde il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri aracılığıyla hak sahiplerinin hesaplarına aktarılmaktadır.

Destekleme Başvuru Süreci ve Takvimi

İyi Tarım Uygulamaları Desteği için başvurular, ilgili üretim yılına ait Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS), Örtüaltı Kayıt Sistemi (ÖKS) veya Su Ürünleri Kayıt Sistemi (KOBÜKS) kayıtlarının bulunduğu il veya ilçe müdürlüklerine yapılmaktadır. Başvuru sürecinde üreticilerin EK-3’te yer alan Destekleme Ödemesi Başvuru Dilekçesi ile birlikte şahsen ya da yasal temsilcileri aracılığıyla müracaat etmeleri zorunludur. Destekleme uygulama takvimine göre belge teslim işlemleri, ilgili üretim yılı ÇKS kayıt başlangıç tarihi ile başlayıp takip eden yılın Şubat ayı son iş gününe kadar devam etmektedir. Belge teslim bitiş tarihinin resmî tatil gününe veya hafta sonuna denk gelmesi durumunda, başvuru süresi takip eden ilk mesai gününün mesai bitimine kadar uzatılmaktadır. Belirtilen bu süre sona erdikten sonra yapılan müracaatlar kabul edilmemekte ve destekleme kapsamından yararlanılamamaktadır. Üreticilerin mağduriyet yaşamaması için başvuru evraklarını takvimde belirtilen süreler içinde eksiksiz olarak teslim etmesi büyük önem taşımaktadır.

Gerekli Belgeler ve Başvuru Koşulları

Destekleme ödemelerinden faydalanmak isteyen çiftçilerin, EK-4’te yer alan Destekleme Talep Formunda belirtilen tüm belgeleri eksiksiz bir şekilde hazırlaması gerekmektedir. Üreticilerin öncelikli olarak ilgili kayıt sistemlerinde (ÇKS, ÖKS veya KOBÜKS) aktif kayıtlarının bulunması ve bu kayıtların üretimin yapıldığı il veya ilçe müdürlüğünde güncel tutulması şarttır. Ayrıca üretim yapılan alanlara ait geçerli iyi tarım uygulamaları sertifikasının ibraz edilmesi zorunludur. Başvuru dilekçesi ve talep formunda yer alan bilgilerin doğruluğu idari birimler tarafından kontrol edilmekte, eksik veya hatalı evrak içeren başvurular için ek süre verilmemektedir. Çiftçilerin başvuru sırasında beyan ettikleri üretim bilgileri ile arazide yapılan kontrollerin birbiriyle uyumlu olması gerekmektedir. Teslim edilecek belgelerin süresi içerisinde ilgili müdürlüklere ulaştırılmaması durumunda üreticiler o yıla ait destekleme hakkını kaybetmektedir.

Destek Katsayıları ve Birim Fiyatlar

İyi Tarım Uygulamaları Desteği ödemelerinde ürün gruplarına ve üretim şekillerine göre farklı katsayılar ve birim fiyatlar uygulanmaktadır. Birinci grup ürünler kategorisinde yer alan örtüaltı veya kapalı ortamda bitkisel üretim faaliyetleri için bireysel üreticilere 1,7 destek katsayısı uygulanırken, grup üreticileri için bu oran 0,85 olarak belirlenmiştir. Açıkta yapılan birinci grup ürün üretiminde ise bireysel üreticiler 0,7 katsayısından yararlanırken, grup üreticileri 0,35 katsayısı üzerinden destek almaktadır. İkinci grup ürünler için bireysel üreticilere 0,6, grup üreticilerine ise 0,3 destek katsayısı tanımlanmıştır. Üçüncü grup ürünlerde ise bireysel üreticiler 0,4, grup üreticileri 0,2 katsayısı ile desteklenmektedir. Su ürünleri alanında ise alabalık, çipura ve levrek türleri için 250.000 kilograma kadar (bu miktar dâhil) olmak üzere sertifikalı üretim yapan bireysel ve grup üreticilere kilogram başına 25 Kuruş (Kr/kg) üzerinden ödeme yapılmaktadır. Süs bitkileri, tıbbi aromatik bitkiler ve çeltik gibi diğer ürün kategorilerinde de bireysel ve grup statüsüne göre belirlenen birim fiyatlar üzerinden hesaplamalar gerçekleştirilmektedir.

Askı Süreci ve Kesin İcmallerin Gönderilmesi

Başvuru evraklarının teslim edilip incelemelerin tamamlanmasının ardından destekleme süreçlerinin şeffaf bir şekilde yürütülmesi için askı süreci uygulaması yapılmaktadır. İl ve ilçe müdürlükleri tarafından hazırlanan geçici icmaller, üreticilerin kontrol edebilmesi için askıya çıkarılmakta ve askı süresi 5 (beş) gün sürmektedir. Bu beş günlük askı süresi zarfında üreticilerin listeleri inceleyerek olası maddi hatalara veya eksikliklere itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Askı süresinin sonunda herhangi bir itiraz olmaması veya yapılan itirazların karara bağlanmasının ardından kesin icmaller oluşturulmaktadır. Oluşturulan bu kesin icmaller, işlemlerin merkezi düzeyde tamamlanması ve ödemelerin planlanması amacıyla takip eden yılın Mayıs ayı içerisinde ilgili Genel Müdürlüğe, yani Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü’ne (BÜGEM) resmi olarak gönderilmektedir. Kesin icmallerin gönderilmesinin ardından ödeme emirleri hazırlanmakta ve hak sahiplerinin banka hesaplarına aktarım süreci başlatılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular ve Önemli Hususlar

Üreticilerin başvuru süreci boyunca dikkat etmesi gereken en önemli husus, kayıt sistemlerindeki güncelliktir. Çiftçi Kayıt Sistemi, Örtüaltı Kayıt Sistemi veya Su Ürünleri Kayıt Sistemi’nde kaydı bulunmayan üreticiler hiçbir şekilde desteklemeden yararlanamamaktadır. Başvuruların şahsen veya yasal temsilciler aracılığıyla yapılması zorunlu olup, posta veya faks yoluyla yapılan müracaatlar yasal olarak kabul edilmemektedir. Belge teslim süresinin son gününün resmi tatil gününe denk gelmesi durumunda başvuru süresi ilk mesai gününün sonuna kadar uzatılmaktadır. Destek tutarlarının hesaplanmasında üreticilerin bireysel veya grup sertifikasyon türüne sahip olmaları doğrudan belirleyici olmaktadır. Ödeme süreçleri, kesin icmallerin Mayıs ayı içerisinde BÜGEM’e gönderilmesinin ardından kurum tarafından belirlenen takvime göre tamamlanmaktadır. Üreticilerin süreçle ilgili her türlü güncel duyuruyu il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerinin ilan panolarından veya resmi internet sitelerinden takip etmeleri önerilmektedir.